Το NeXTSTEP εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 στους υπολογιστές της NeXT, με την έκδοση 1.0 να κυκλοφορεί το 1989. Συνδύαζε βάση Unix με ένα ολοκληρωμένο γραφικό περιβάλλον και εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών. Η σημασία του δεν περιορίζεται στην εμφάνιση της επιφάνειας εργασίας. Πρότεινε έναν τρόπο οργάνωσης λογισμικού στον οποίο έτοιμα αντικείμενα και κοινές υπηρεσίες μπορούσαν να μειώσουν την επανάληψη εργασίας για τον προγραμματιστή και να ενισχύσουν τη συνέπεια για τον χρήστη.
Στη βάση του υπήρχαν τεχνολογίες Mach και BSD. Πάνω τους οργανώθηκαν βιβλιοθήκες, υπηρεσίες και γραφικά εργαλεία. Αυτό επέτρεπε τη συνύπαρξη περιβάλλοντος Unix με εφαρμογές που δεν απαιτούσαν από τον χρήστη να χειρίζεται συνεχώς εντολές. Η σχέση αυτή είναι σημαντική: ένα γραφικό περιβάλλον δεν αναιρεί την αρχιτεκτονική που βρίσκεται από κάτω. Μπορεί να προσφέρει πιο προσιτή πρόσβαση σε ισχυρές υπηρεσίες, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα τεχνικής εργασίας μέσω τερματικού και εργαλείων προγραμματισμού.
Το Display PostScript αποτελούσε χαρακτηριστικό μέρος της παρουσίασης γραφικών. Η σύνδεση της απεικόνισης με μια γλώσσα περιγραφής σελίδας ενίσχυε τη σχέση μεταξύ όσων εμφανίζονταν στην οθόνη και όσων μπορούσαν να εκτυπωθούν. Η προσέγγιση είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τυπογραφία, έγγραφα και δημιουργικές εφαρμογές. Δεν σήμαινε ότι κάθε οθόνη και εκτυπωτής έδιναν αυτόματα πανομοιότυπο αποτέλεσμα. Παρείχε όμως κοινή τεχνολογική βάση για να οργανωθεί με μεγαλύτερη συνέπεια η απόδοση κειμένου και γραφικών σε διαφορετικά μέσα.
Τα εργαλεία ανάπτυξης, όπως το Interface Builder, έκαναν ορατή την αντικειμενοστρεφή φιλοσοφία. Ο προγραμματιστής μπορούσε να συνθέτει στοιχεία διεπαφής και να συνδέει τη συμπεριφορά τους με τον κώδικα. Η αξία δεν βρισκόταν απλώς στο ότι σχεδίαζε κουμπιά με το ποντίκι. Βρισκόταν στην επαναχρησιμοποίηση λειτουργιών και στον διαχωρισμό ευθυνών μέσα στην εφαρμογή. Αυτή η κατεύθυνση επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο μεταγενέστερες πλατφόρμες οργάνωσαν τα εργαλεία τους και τη συνεργασία σχεδιασμού και προγραμματισμού.
Το NeXTSTEP συνδέεται και με την ιστορία του Παγκόσμιου Ιστού: ο Tim Berners-Lee χρησιμοποίησε υπολογιστή NeXT στο CERN για την αρχική ανάπτυξη του Web. Η σύνδεση δεν σημαίνει ότι το λειτουργικό «εφηύρε το διαδίκτυο», ούτε ότι το Web και το διαδίκτυο είναι το ίδιο πράγμα. Δείχνει πώς ένα συγκεκριμένο περιβάλλον μπορούσε να προσφέρει κατάλληλα εργαλεία για μια νέα εφαρμογή. Η τεχνολογική καινοτομία προκύπτει συχνά από τέτοιους συνδυασμούς ανθρώπων, ιδεών και διαθέσιμων υποδομών.
Μετά την εξαγορά της NeXT από την Apple, σημαντικές τεχνολογικές γραμμές της πλατφόρμας πέρασαν στην εξέλιξη του Mac OS X. Η σχέση αυτή χρειάζεται να παρουσιάζεται ως διαδρομή μετασχηματισμών, όχι ως απλή αλλαγή ονόματος. Στο PC.gr, το NeXTSTEP προσφέρει τη γέφυρα ανάμεσα στους εξειδικευμένους σταθμούς εργασίας και σε μεταγενέστερα καθημερινά συστήματα. Μια ιστορική οθόνη του αποκαλύπτει αναγνωρίσιμες ιδέες, ενώ τα εργαλεία του εξηγούν γιατί η επιρροή ενός λειτουργικού μπορεί να ξεπερνά κατά πολύ τον αριθμό των υπολογιστών όπου αρχικά χρησιμοποιήθηκε.
Πηγές και τεκμηρίωση
- NeXT: Εγχειρίδιο εφαρμογών, 1989 — αρχειακή μεταγραφή
- NeXT: Display PostScript — αρχειακό εγχειρίδιο
- CERN: Η γέννηση του Web
Σύνταξη & Επιμέλεια: Βλαχογιάννης Λ. Γεώργιος
Μέλος της Ένωσης Συντακτών Εφημερίδων, Περιοδικών και Ηλεκτρονικών Μέσων Βορείου Ελλάδος