Το Multics ξεκίνησε ως ερευνητικό έργο το 1965, ενώ η κανονική υπηρεσία στο MIT άρχισε το 1969. Η συνεργασία περιλάμβανε το MIT, τη General Electric και αρχικά τα Bell Labs. Το όνομα προέρχεται από το Multiplexed Information and Computing Service και αποτυπώνει τη φιλοδοξία μιας οργανωμένης υπολογιστικής υπηρεσίας για πολλούς χρήστες. Η χρονολογία της καταχώρισης αφορά την έναρξη υπηρεσίας και όχι την πρώτη διατύπωση των ιδεών ή την πρώτη δοκιμαστική εκτέλεση.
Ο σχεδιασμός έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην κοινή χρήση, στην προστασία και στην οργάνωση δεδομένων. Η τμηματοποίηση μνήμης, η ιεραρχία αρχείων και τα επίπεδα προστασίας αποτελούν χαρακτηριστικά της τεχνολογικής του ταυτότητας. Οι λεπτομέρειες εξελίχθηκαν στη διάρκεια της λειτουργίας του και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ολοκληρωμένες από την πρώτη ημέρα. Η προσπάθεια ήταν σύνθετη, επειδή μια κοινή υπηρεσία έπρεπε να επιτρέπει συνεργασία χωρίς να αφήνει κάθε χρήστη να επηρεάζει ανεξέλεγκτα τους υπόλοιπους.
Το Multics συχνά παρουσιάζεται μόνο ως πρόδρομος του Unix, κάτι που υποτιμά τη δική του διαδρομή. Είχε πραγματικές εγκαταστάσεις και μακρόχρονη χρήση. Η αποχώρηση των Bell Labs και η ανάπτυξη του Unix αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης ιστορίας, όχι απόδειξη ότι όλες οι ιδέες του Multics απέτυχαν. Η συμβολή του φαίνεται στον τρόπο που έθεσε ερωτήματα για την ασφαλή κοινή χρήση και για τη λειτουργία του υπολογιστή ως υπηρεσίας διαθέσιμης σε πολλούς ανθρώπους.
Η τεχνική ιδέα
Η ασφάλεια ενός λειτουργικού αφορά τη διάκριση αρμοδιοτήτων και τον περιορισμό των συνεπειών ενός λάθους ή μιας ανεπιθύμητης ενέργειας. Δεν εξασφαλίζεται μόνο από την ύπαρξη κωδικού πρόσβασης. Η περίπτωση του Multics επιτρέπει να εξετάσουμε πώς συνδέονται τα δικαιώματα, η απομόνωση και η καθημερινή χρήση. Ένα προστατευτικό μέτρο χρειάζεται να είναι κατανοητό, διαφορετικά μπορεί να παρακάμπτεται μηχανικά από τον ίδιο τον χρήστη. Παράλληλα, καμία ιστορική περιγραφή δεν αποτελεί εγγύηση για σημερινή ασφαλή χρήση παλιού λογισμικού. Η αξία βρίσκεται στην κατανόηση των σχεδιαστικών επιλογών και των προβλημάτων που προσπάθησαν να λύσουν, μέσα στο τεχνικό περιβάλλον και στις δυνατότητες της αντίστοιχης εποχής.
Η θέση του στην ιστορία των υπολογιστών
Στη δεκαετία του 1960, η πρόσβαση στον υπολογιστή ήταν συχνά πρόσβαση σε μια κοινή εγκατάσταση. Το λειτουργικό έπρεπε να συντονίζει ανθρώπους, περιφερειακά και απαιτήσεις που μπορούσαν να συγκρούονται. Η ταχύτητα του επεξεργαστή δεν αρκούσε: χρειαζόταν προγραμματισμός της εργασίας και σαφής έλεγχος των πόρων. Αυτή η συνθήκη εξηγεί γιατί πολλές βασικές έννοιες της σημερινής πληροφορικής εμφανίζονται πριν από το οικιακό PC. Η ιστορική σύγκριση δεν αφορά το πόσο όμορφη ήταν μια οθόνη, αλλά το τι επέτρεπε να γίνει η συνολική εγκατάσταση. Στο PC.gr, η συγκεκριμένη καταχώριση παρουσιάζεται με αυτό το πλαίσιο, ως μέρος της εξέλιξης της οργανωμένης υπολογιστικής εργασίας.
Πηγές και τεκμηρίωση
Σύνταξη & Επιμέλεια: Βλαχογιάννης Λ. Γεώργιος
Μέλος της Ένωσης Συντακτών Εφημερίδων, Περιοδικών και Ηλεκτρονικών Μέσων Βορείου Ελλάδος