Το GM-NAA I/O χρησιμοποιήθηκε παραγωγικά το 1956 στον IBM 704 και αποτελεί ένα από τα πρώτα τεκμηριωμένα λειτουργικά συστήματα. Αναπτύχθηκε από ανθρώπους της General Motors Research και της North American Aviation, με βασικούς συντελεστές τους Robert Patrick και Owen Mock. Δεν είχε παράθυρα, επιφάνεια εργασίας ή προσωπικούς φακέλους. Το πρόβλημα που αντιμετώπιζε ήταν πολύ πιο θεμελιώδες: πώς θα μειωνόταν ο χαμένος χρόνος ανάμεσα σε διαδοχικές υπολογιστικές εργασίες μιας ακριβής εγκατάστασης.
Η λύση οργάνωνε την εκτέλεση προγραμμάτων και παρείχε κοινές διαδικασίες εισόδου και εξόδου. Αντί κάθε εργασία να απαιτεί εκτεταμένη χειροκίνητη προετοιμασία, περισσότερες ενέργειες μπορούσαν να εκτελούνται με τυποποιημένο τρόπο. Η βελτίωση αφορούσε ολόκληρη τη ροή εργασίας, όχι μόνο την ταχύτητα ενός υπολογισμού. Οι περιγραφές των δημιουργών του είναι ιδιαίτερα πολύτιμες, επειδή αποκαλύπτουν τις πρακτικές ανάγκες που οδήγησαν στον σχεδιασμό και όχι μια μεταγενέστερη προσπάθεια να προσαρμοστεί η ιστορία στους σημερινούς ορισμούς.
Ο χαρακτηρισμός «πρώτο λειτουργικό» χρειάζεται πάντοτε προσοχή, καθώς διαφορετικοί ιστορικοί χρησιμοποιούν διαφορετικά κριτήρια για τις πρώιμες εποπτικές εφαρμογές. Το ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι το GM-NAA I/O αποτελεί σημαντικό ορόσημο της αυτοματοποίησης της εκτέλεσης εργασιών. Δεν πρέπει να το συγχέουμε με λειτουργικό προσωπικού υπολογιστή ούτε να αποδίδουμε στο 1956 υπηρεσίες που εμφανίστηκαν αργότερα. Η ιστορία του δείχνει ότι το λειτουργικό ξεκίνησε ως απάντηση σε ένα συγκεκριμένο οργανωτικό πρόβλημα: την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της μηχανής.
Η τεχνική ιδέα
Η επεξεργασία κατά παρτίδες γίνεται κατανοητή αν φανταστούμε πολλές έτοιμες εργασίες να περιμένουν στη σειρά. Το λειτουργικό οργανώνει τη μετάβαση από τη μία στην επόμενη και φροντίζει για την αναγκαία επικοινωνία με τις συσκευές. Ο χρήστης δεν συνομιλεί απαραίτητα με το πρόγραμμα όσο αυτό εκτελείται. Αυτό το μοντέλο ευνοεί την οργανωμένη παραγωγή αποτελεσμάτων, αλλά κάνει ένα λάθος στην προετοιμασία ιδιαίτερα ενοχλητικό. Το GM-NAA I/O φωτίζει αυτή τη σχέση μεταξύ αυτοματοποίησης και αναμονής. Μας θυμίζει ότι η χρησιμότητα ενός λειτουργικού δεν μετριέται μόνο με τις επιλογές που βλέπουμε στην οθόνη, αλλά και με τον χρόνο και την ανθρώπινη προσπάθεια που εξοικονομεί στο παρασκήνιο.
Η θέση του στην ιστορία των υπολογιστών
Για να εκτιμηθεί αυτή η προσπάθεια, πρέπει να σκεφτούμε έναν υπολογιστή χωρίς προσωπική επιφάνεια εργασίας. Οι άνθρωποι προετοίμαζαν προγράμματα και δεδομένα πριν φτάσει η σειρά τους να χρησιμοποιήσουν την εγκατάσταση. Η οργάνωση του χρόνου της μηχανής ήταν επομένως μέρος της ίδιας της υπολογιστικής εργασίας. Ένα σύστημα που περιόριζε τις παύσεις μπορούσε να αποδειχθεί πολύτιμο χωρίς να προσφέρει καμία θεαματική εικόνα. Στην ψηφιακή συλλογή του PC.gr, η πρώιμη αυτή φάση εξηγεί γιατί το λειτουργικό γεννήθηκε ως μηχανισμός οργάνωσης πόρων. Οι πρώτοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές προηγήθηκαν των λειτουργικών και δεν θα ήταν ιστορικά σωστό να τους αποδώσουμε εκ των υστέρων σύγχρονες δυνατότητες διαχείρισης.
Πηγές και τεκμηρίωση
Σύνταξη & Επιμέλεια: Βλαχογιάννης Λ. Γεώργιος
Μέλος της Ένωσης Συντακτών Εφημερίδων, Περιοδικών και Ηλεκτρονικών Μέσων Βορείου Ελλάδος