Windows 1.0 - PC.GR

Τα Windows 1.0 κυκλοφόρησαν το 1985 και αποτέλεσαν την πρώτη εμπορική εμφάνιση της οικογένειας Windows. Χρειάζεται όμως μια ουσιαστική διευκρίνιση: δεν ήταν ανεξάρτητο λειτουργικό σύστημα με τη σημερινή έννοια. Λειτουργούσαν πάνω από το MS-DOS, προσθέτοντας γραφικό περιβάλλον και υπηρεσίες για εφαρμογές. Η παρουσία τους σε μια ιστορία λειτουργικών δικαιολογείται από τον ρόλο τους στη μετάβαση του PC από τις πληκτρολογημένες εντολές προς την αλληλεπίδραση με παράθυρα, μενού και ποντίκι.

Η εικόνα τους διαφέρει αισθητά από τα Windows που γνωρίζουμε σήμερα. Τα κύρια παράθυρα τοποθετούνταν δίπλα δίπλα, χωρίς τη συνηθισμένη ελεύθερη επικάλυψη των μεταγενέστερων εκδόσεων. Η διάταξη αυτή οργάνωνε οπτικά την οθόνη, περιόριζε όμως την ευελιξία. Για έναν χρήστη συνηθισμένο σε μία εφαρμογή πλήρους οθόνης, ακόμη και αυτή η απλή συνύπαρξη διαφορετικών εργαλείων αποτελούσε νέα εμπειρία. Ο χώρος της οθόνης άρχιζε να αντιμετωπίζεται ως επιφάνεια εργασίας.

Στο πακέτο περιλαμβάνονταν μικρές εφαρμογές, όπως αριθμομηχανή, σημειωματάριο και εργαλεία σχεδίασης. Η σημασία τους ήταν μεγαλύτερη από την πολυπλοκότητά τους: έδειχναν στην πράξη πώς χρησιμοποιείται το ποντίκι, πώς επιλέγεται μια εντολή από μενού και πώς μεταφέρεται η προσοχή μεταξύ εργασιών. Τα μικρά αυτά προγράμματα λειτουργούσαν ως εισαγωγή σε μια νέα γλώσσα χειρισμού. Ο χρήστης μπορούσε να αναγνωρίζει επιλογές αντί να θυμάται ολόκληρη τη σύνταξη εντολών.

Η νέα προσέγγιση δεν εξαφάνισε τους περιορισμούς του υποκείμενου PC. Το διαθέσιμο υλικό, η μνήμη και η συμπεριφορά των εφαρμογών επηρέαζαν την εμπειρία. Η συμβατότητα με το υπάρχον λογισμικό ήταν κρίσιμη, επειδή κανείς δεν αγόραζε υπολογιστή μόνο για να βλέπει παράθυρα. Χρειαζόταν προγράμματα που να λύνουν πραγματικά προβλήματα. Η πρώτη έκδοση δεν γνώρισε την ευρεία αποδοχή των μεταγενέστερων Windows, αλλά έδωσε στη Microsoft πρακτική εμπειρία στην ανάπτυξη γραφικής πλατφόρμας.

Από σχεδιαστική άποψη, το ενδιαφέρον βρίσκεται στην προσπάθεια κοινών κανόνων. Όταν διαφορετικές εφαρμογές μοιράζονται παρόμοια μενού, κουμπιά και τρόπους επιλογής, η γνώση που αποκτά ο χρήστης σε μία μεταφέρεται στις υπόλοιπες. Αυτή η συνέπεια μειώνει το κόστος εκμάθησης. Δεν αποτελεί αποκλειστική επινόηση των Windows, ούτε ξεκίνησε το 1985, αλλά η εφαρμογή της στην αγορά των συμβατών PC επηρέασε καθοριστικά την επόμενη δεκαετία και τις προσδοκίες εκατομμυρίων χρηστών.

Τα Windows 1.0 αξίζει επομένως να παρουσιαστούν ως αφετηρία μιας μακράς πορείας, όχι ως έτοιμη μορφή των σημερινών Windows. Η σύγκριση μιας αυθεντικής οθόνης τους με μια μεταγενέστερη έκδοση φανερώνει πόσα στοιχεία χρειάστηκε να αλλάξουν. Παράλληλα, αναδεικνύει τη διάρκεια ορισμένων βασικών ιδεών: ορατές επιλογές, συνεπής χειρισμός και γρήγορη εναλλαγή εργαλείων. Στο PC.gr, αυτή η πρώτη προσπάθεια φωτίζει τη στιγμή όπου η γραφική ευχρηστία άρχισε να γίνεται βασικό ζητούμενο για τον προσωπικό υπολογιστή.

Πηγές και τεκμηρίωση

Σύνταξη & Επιμέλεια: Βλαχογιάννης Λ. Γεώργιος
Μέλος της Ένωσης Συντακτών Εφημερίδων, Περιοδικών και Ηλεκτρονικών Μέσων Βορείου Ελλάδος